met het ganse land de lift in

daar lijkt het toch op. en dan heb ik het niet over het spreekwoordelijke 'het gaat steeds beter'. neen, ik heb het over het liftsyndroom. "het liftsyndroom, simon? verklaar je nader."
wel, het liftsyndroom is het feit dat mensen in de lift er alles aan doen om oog- en ander contact met elkaar te vermijden. in de lift kijken we naar onze voeten, lezen we de noodinstructies of hebben we last van een hardnekkig pluisje op onze mouw. nu leiden de finnen meer dan alle andere mensen aan het liftsyndroom. helaas, niet alleen in de lift, maar in het algemeen. finnen zullen er alles aan doen om contact met anderen te vermijden.
daar zal ik u twee voorbeelden van geven.

het eerste vindt plaats in een studielokaal in een helsinkische bibliotheek. een dozijn studenten zit te studeren - ondergetekende zat daar finse woordjes te blokken. niet alleen is het muisstil, in een moment van verstrooiing kijken mijn studiegenoten uit het raam of naar de grond. ter vergelijking, in de studiezaal van de boekentoren wordt er naar elkaar gezucht en met ogen gedraaid. in helsinki niets van dat. een onbekende aankijken voelt al aan als een inbreuk op hun levenssfeer.

het tweede voorbeeld vindt plaats in een overvolle weekendtrein van tampere naar helsinki. schuintegenover ondergetekende ligt een meisje (tussen twintig en dertig jaar met valiezen) languit over drie zitplaatsen te slapen. menig reiziger op de trein vindt geen zitplaats en loopt heen en weer op zoek naar één. niemand tikt het meisje aan, maakt haar wakker, verzoekt haar om haar valiezen op de daarvoorbestemde plek te plaatsen en recht te zitten om zo plaats vrij te maken zodat enkele andere reiziger kunnen zitten. niemand. tot het meisje in de voorsteden van helsinki wakker wordt, zichtbaar een beetje verschiet - wat ik uiteraard niet gezien hoor te hebben, finnen kijken elkaar tenslotte niet aan - zich rechtzet en haar valies op een rek plaatst. de vrijgekomen plaatsen worden vrijwel onmiddelijk ingenomen door andere reizigers.

versta me niet verkeerd. finnen zijn echt ontzettend aardige mensen en een keer het eerste contact gelegd is zullen ze een eind uit hun weg gaan om je te helpen - plaats afstaan, weg wijzen e.d.m. - maar ze lijken er veel voorover te hebben om dat eerste contact te vermijden.

finland, finland, finland, the country where...

dat er geweld nodig is om finland in de aandacht van de internationale pers te brengen is niet zo vreemd. finland is een behoorlijk saai speelgoedlandje. helsinki, de grootstse stad, heeft net vijfhonderdduizend inwoners, geen wolkenkrabbers en weinig wereldschokkende architectuur. 'menselijk leven stopt aan de buitenste ring rond hoofdstedelijke regio' claimen helsinkinaren en echt volledig ongelijk hebben ze ook niet.

neen, als finland al ideeën bij u oproept dan waarschijnlijk de volgende: monty python, rally, uilen op doelpalen, nokia, sauna en voor de designfreak marimekko en ittala. sta mij toe u even toe te lichten hoe de finse vork in de steel zit. dat aan de hand van enkele vergelijkende internationale cijfers.

finland is het armste scandinavische land. het armste scandinavische land dat is zoiets als de rijkste steuntrekkende belg, het valt dus best mee met die armoede in finland. het bnp per inwoner bedraagd volgens de cia 35,300 dollars. dat is net hetzelfde als belgië, minder dan buurlanden zweden en noorwegen, maar meer dan buurland rusland en taalgroepgenoot estland.

het mag dan het armste land van scandinavië zijn. het heeft 's werelds beste onderwijssysteem. volgens het pisa 2006 onderzoek van de oeso (organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling) dat 'science competencies for tomorrow's world' onderzocht scoort het finse onderwijssysteem het beste van de ganse wereld. andere landen met een hoge score waren canada, japan, nieuw-zeeland, hong kong, taiwan en estland. belgië volgde, net als de meeste west-europese landen in de betere middenmoot.

finland scoort achtste op 222 door de cia onderzochte landen voor kindersterfte. slechts drie europese landen scoren beter. zweden, frankrijk en ijsland. belgië staat op de 21ste plaats.
kindersterfte is het aantal kinderen per duizend kinderen dat sterft voor hun vijfde levensjaar. als voornaamste redenen voor kindersterfde noemt unicef armoede, een gebrek aan zuiver drinkwater, geen goede sanitaire voorzieningen, oorlog en ziekte.

op mensenrechtenvlak scoort finland dan weer goed. het was het eerste land in de wereld dat vrouwen het recht gaf om te stemmen en het eerste land waar vrouwen zich kandidaat konden stellen voor een politiek ambt. volgens freedomhouse is het ook het enige europese land dat geen extreemrechtse antimigrantenpartij heeft. daarnaast dient wel gezegd dat actieve euthanasie hier illegaal is en dat het homohuwelijk hier nog niet bestaat.

in de corruptie-index van transparency international duikelde finland dit jaar vier plaatsen naar beneden van de eerste naar de vijfde plaats als gevolg van een schandaal met illegale campagnefinanciering. op diezelfde lijst staat belgië achttiende.

enfin, landgenoot, catch my drift, het is hier zo slecht nog niet.
en wanneer, zoals vandaag, de zon schijnt, het licht weerkaatst op het meer en de bladeren alle kleuren tussen helrood en groen aannemen dan valt finland best wel mee.

xylitol voor een betere wereld

vreest niets langer, waarde landgenoot, er is immers xylitol. xylitol is niet alleen een zege voor uw scrabblewoordwaarde, ook voor uw gezondheid is het een godsgeschenk. xylitol komt uit finland en daar zijn ze reuzetrots op. finnnen houden van finse dingen. een fins huis is gevuld met finse dingen, hun messen zijn hackman, hun scharen firskars, hun borden zijn arabia, hun kopjes ittala, hun frigo is helkama, hun handdoeken finlayson. allemaal 'hyvää suomesta' en 'made in finland'.
en dat houden van geldt dus ook voor xylitol. het werd in de twintigste eeuw ontdekt in finse zilverberkbossen en verovert sindsdien de wereld als een 'veilig zoetmiddel'. en zoals in de wondere wereld van rudolf steiner echinacea goed is voor alles - tegen hoofdpijn, buikpijn, zwakkere momenten, aids, kanker, hoge bloeddruk, lage bloeddruk als anticonceptiemiddel, als vruchtbaarheidsmiddel, etc - zo is xylitol in finland goed voor een hele waslijst aan dingen. Zowat alle kauwgom in finland wordt met xylitol gevoed en dat is goed voor onze tanden. xylitol vecht immers tegen gaatjesmakende bacteriën en voert een nooit aflatende kruistocht tegen tandplak en tandglazuur. dankzij xylitol kan ook onze vriend de osteoporosepatient weer meer vrolijke pasjes huppelen, van xylitol krijg je immer stevigere knoken. ook u, zwangere landgenoot, kan xylitol worden aangeraden. de kans dat je de streptococcus mutans bacterie overdraagt wordt er immers door verkleind. dat alles is bewezen door onderzoeken in de jaren zeventig aan de universiteit van turku. het is slechts een kwestie van tijd vooraleer onderzoekers aantonen dat xylitol vecht tegen de opwarming van de aarde, het terrorisme en bovenal de ziekenhuisbacterie.

lijstjestijd

na enkele weken in finland is het hoog tijd voor een lijstje met vervelende finse dingen. het daaropvolgende lijstje is er dan een met dingen die fijner zijn in finland.

1. het is midden september. midden september is nazomer. nazomer in finland is blij zijn wanneer er t-shirt temperatuur is. ik heb er, denk ik toch, geen probleem mee dat winters streng zijn. bevroren meren en zeeën, een lijntje sneeuw, het maakt me enkel blij. maar nachtelijke vriestemperaturen in september? mutsen in september? handschoenen in september? vorige week flirtte het weer nog met de vijftien graden, vandaag ging het niet hoger dan twaalf. het was zes of zeven graden toen ik deze ochtend op mijn fiets naar het werk kroop. ik heb wilde plannen voor zondag. dan wordt het veertien graden.

2. finse kranten worden voornamelijk in het fins geschreven. dat is heel verveldend. ik moet pas om negen uur op het werk verschijnen. het werk is twee kilometer van mijn bed en met de fiets doe ik daar nauwelijks tien minuten over. iina, mijn middellangetermijnmeisje die naar langetermijn lijkt te neigen, vertrekt om kwart na zeven in de ochtend en dus heb ik 's ochtends ruim de tijd voor koffie en krant en ontbijt. helaas, finse kranten worden voornamelijk in het fins geschreven en computerkrant met koffie en ontbijt is gewoon niet hetzelfde.

3. het idee zwakke weggebruiker is hier niet zo ingeburgerd. waar ik in belgië, zowel wandelend als fietsend, vrolijk gebruik maak van mijn zebrapadvoorrang is dat hier even anders. autorijders zouden hier ook moeten stoppen aan een zebrapad. maar slechts een deel doet dat. fietspaden is nog zoiets. of ze zijn er en dan mag je ze gebruiken. maar meestal moeten fietsers met voetgangers samen op de stoep, zonder duidelijke scheidingslijn. beste landgenoot: rejoice in het zwakkeweggebruikersbeleid van uw vlaamse regering.

4. voorlopig laat ik vier open.

5. de bierprijzen zijn gruwelijk. landgenoot, oh waarde landgenoot, kent u dat gevoel, het is een warme dag geweest, nu is het vier of vijf uur in de namiddag en je hebt niets meer te doen, je zit in de zon en drinkt een frisse hoegaarden/pint. het genot, waarde landgenoot, op dát moment, dat is onbetaalbaar (mastercard is er uiteraard voor al de rest). welnu, waarde landgenoot, dat genot is in finland écht onbetaalbaar. hoegaarden gaat vlotjes tot zeven euro op een terras. een gewoon pintje (33 of 50 cl.) varieert tussen de 3,50 en de 5. en ik heb het moeilijk bij elke slok 70 cent weg te slikken.
gelukkig zijn er weinig warme dagen. dat helpt.

en nu dan het omgekeerde lijstje. goede dingen in finland.

1. in finland is mijn middellangetermijn-, nu naar langetermijn- neigend meisje.

2. naast ons appartement in tampere is er een bos, met echte dieren in. nog naast ons appartement in tampere zijn er metershoge rotsen. ook nog naast ons appartement in tampere is er een meer groter dan een grote oost-vlaamse gemeente (265 vierkante kilometer, ter vergelijking héél gent, met de haven erbij, is 156 vierkante kilometer). het centrum van tampere is nauwelijks twee kilometer ver. dat zijn allemaal fijne dingen.

3. warm water komt hier zomaar uit de kraan. nu denkt u 'dat gebeurt hier ook simon'. maar landgenoot, wat ik bedoel is dat wanneer je in finland de kraan opendraait, of dat nu in een keuken of een badkamer is, er direct warm water uitkomt. dat in tegenstelling tot belgië-ik-draai-de-kraan-open-ga-even-een-ananas-schillen-en-met-een-beetje-geluk-is-er-dan-warm-water. de finnen zeggen daar het volgende over: they can build paris, bruges and a dig bridge under the channel, but they can't get warm water from the tab.

4. het duurde even lang om een kutjob te vinden in finland als het me zou gekost hebben om er in belgie een te vinden. nu maar hopen dat het vinden van een goede job minder lang duurt dan in belgië. de eerlijkheid gebiedt me te vermelden dat ik mijn hart vasthoud

5. last but not least het volgende. dat ik eindelijk verlost ben van het idee dat dorpspolitici op knullige wijze de toekomst verknoeien. ik lees nu met een half oog de belgische politieke strapatsen en het doet me niet zoveel meer. misschien moet ik maar geen fins leren. dan blijf ik denken dat het in finland anders is.

tot daar. het ga u goed. Voi hyvää (denk ik)