met het ganse land de lift in

daar lijkt het toch op. en dan heb ik het niet over het spreekwoordelijke 'het gaat steeds beter'. neen, ik heb het over het liftsyndroom. "het liftsyndroom, simon? verklaar je nader."
wel, het liftsyndroom is het feit dat mensen in de lift er alles aan doen om oog- en ander contact met elkaar te vermijden. in de lift kijken we naar onze voeten, lezen we de noodinstructies of hebben we last van een hardnekkig pluisje op onze mouw. nu leiden de finnen meer dan alle andere mensen aan het liftsyndroom. helaas, niet alleen in de lift, maar in het algemeen. finnen zullen er alles aan doen om contact met anderen te vermijden.
daar zal ik u twee voorbeelden van geven.

het eerste vindt plaats in een studielokaal in een helsinkische bibliotheek. een dozijn studenten zit te studeren - ondergetekende zat daar finse woordjes te blokken. niet alleen is het muisstil, in een moment van verstrooiing kijken mijn studiegenoten uit het raam of naar de grond. ter vergelijking, in de studiezaal van de boekentoren wordt er naar elkaar gezucht en met ogen gedraaid. in helsinki niets van dat. een onbekende aankijken voelt al aan als een inbreuk op hun levenssfeer.

het tweede voorbeeld vindt plaats in een overvolle weekendtrein van tampere naar helsinki. schuintegenover ondergetekende ligt een meisje (tussen twintig en dertig jaar met valiezen) languit over drie zitplaatsen te slapen. menig reiziger op de trein vindt geen zitplaats en loopt heen en weer op zoek naar één. niemand tikt het meisje aan, maakt haar wakker, verzoekt haar om haar valiezen op de daarvoorbestemde plek te plaatsen en recht te zitten om zo plaats vrij te maken zodat enkele andere reiziger kunnen zitten. niemand. tot het meisje in de voorsteden van helsinki wakker wordt, zichtbaar een beetje verschiet - wat ik uiteraard niet gezien hoor te hebben, finnen kijken elkaar tenslotte niet aan - zich rechtzet en haar valies op een rek plaatst. de vrijgekomen plaatsen worden vrijwel onmiddelijk ingenomen door andere reizigers.

versta me niet verkeerd. finnen zijn echt ontzettend aardige mensen en een keer het eerste contact gelegd is zullen ze een eind uit hun weg gaan om je te helpen - plaats afstaan, weg wijzen e.d.m. - maar ze lijken er veel voorover te hebben om dat eerste contact te vermijden.