man... euh, vrouw bijt hond

als u al dacht dat al het grappige en volslagen geschifte nieuws uit de angelsaksische wereld komt - weet u wel, hond redt vrouw uit mierennest - kan ik u het tegendeel bewijzen met deze blog.

deze week pakte een lokale krant uit het oosten van finland uit met het volgende nieuws: de hoofdpriester van imatra, een stadje van dertigduizend zieltjes, heeft besloten om vrouw te worden. olli aalto, zo heet de priester voorlopig, is vierenvijftig, trouwde en scheidde twee keer en heeft volwassen kinderen. hij wachtte zo lang met de beslissing om de mensen rondom hem te sparen. nu zijn ouders gestorven zijn, zijn kinderen volwassen zijn en een relatie niet aan de orde is houdt weinig hem tegen om van sex te veranderen. aalto verklaarde dat hij zich op z'n derde voor het eerst afvroeg waarom alle andere meisjes een rok hadden en hij niet.

eerst en vooral vind ik dat verhaal best grappig omdat het een priester betreft. als agnost of atheïst, daar ben ik nog niet uit, kan ik dit best smaken. al moet ik olli nageven dat hij zeer moedig is. als publieke religieuze figuur die stap zetten, daar is durf voor nodig. aangezien hij die stap zet zal er ook een stevige hoeveelheid pijn ana te pas zijn gekomen. pijn als in: 'kut, ik voel me niet bijster goed in mijn vel.'

toen het nieuws openbaar werd werkte de volgende vraag zich op: kan een priester die priesteres wordt/geworden is aanblijven? het antwoord is bij onze lutheriaanse vrienden iets gecompliceerder dan in de katholieke kerk. bij ons zijn er tout court geen vrouwelijk prietsers. maar hier in finland bij de luthersen dus wel. dat is dus geen reden om olli te ontslaan. om de zaak nog gecompliceerder te maken gaat de bisschop van zijn bisdom nét nu op pensioen en wordt het de taak van de nieuwe bisschop om te bepalen of aalto aan mag blijven. die arme, nieuwe bisschop, hij kan onmogelijk een goede keuze maken: mag olli aanblijven dan choqueert hij een deel van de christenzieltjes, mag hij niet aanblijven dan... choqueert hij een deel van de christenzieltjes.

enfin, ik dacht ik laat het u weten.

van 'sexy beesten' en koude voeten

man toch, waarde landgenoot, het is soms een wrede wereld: de economie stuikt in elkaar, de oorlog in 'de kongo' laait op, bij de lokale verkiezingen in finland wint populistisch rechts en toen ik thuiskwam had ik koude voeten. zoals ik schreef: het is soms een wrede wereld.
en hoewel de eerstvernoemde problemen moeilijk op te lossen zijn heb ik rigoureus opgetreden tegen het laatstvermelde probleem.

daadkrachtig ontdeed ik me bij het thuiskomen van schoenen en kousen. blootvoets begaf ik me naar de badkamer, het gevaar om op rondslingerend douchehaar te trappen negerend. met de blik van een jonge clint eastwood nam ik een blauwe teil en vulde die driekwart met warm water. ik zette me neer op een inderhaast meegegraaid krukje en plaatste mijn koude voeten in het hete water. nu was er nog slechts een gevaar: de verveling kon elk moment toeslaan, maar die hinderlaag had ik verwacht: een sudoku en pen lagen binnen handbereik.
na een tiental minuten was de temperatuur van het water echter tot onaanvaardbare waarden gedaald en nam ik mijn voeten uit het water. na goed afdrogen stapte ik uit de badkamer recht naar de kast. net zoals ik vermoedde: er lag een paar dikke wollen sokken op mij te wachten.

alzo vermeed ik een hele avond koude voeten en eindigde het weekend en de wereld een stukje minder wreed dan ik vooraf vreesde - nobelprijscomité, erkenning, nú!
en voor zij die denken dat ik alleen in het openbaar een 'sexy beest'ben, een foto als bewijs dat ik ook thuis de blos op de vrouwenwangetjes kan toveren.

aan nonkel eric

dat het een schande is. dat finse belanstingbetalers moeten betalen voor bibliotheekboeken in alle talen die europa rijk is. boeken in russisch, duits, engels, zweeds, frans, spaans, italiaans, ja zelfs in het nederlands. allemaal voor buitenlanders die te lui zijn om de rijkdom aan achtervoegsels en de schoonheid van het fins te leren. het is een schande.

dat het een schande is. dat finse belastingsbetalers moeten betalen voor tolken aan bedden van anderstalige zieken in de ziekenhuizen. Anderstalige tolken in allerlei talen tot het portugees en het arabisch toe. om die buitenlanders - die te lui zijn om het fins met zijn talrijke uitzonderingen en zijn dubbele i's (viina voor alcohol) te leren - bij te staan wanneer ze ziek zijn en het ziekenhuis in moeten - in het ziekenhuis op kosten van, u raadt het al, de finse belastingbetaler. het is een schande, een absolute schande.

dat het een schande is dat vier procent aan zweedstaligen - de bourgeoisie nota bene! de voormalige bezetter - het land tot tweetaligheid verplichten. zodat alle publieke ambtenaren een certificaat moeten kunnen voorleggen dat ze zweeds spreken. dat alle jonge finnen zweeds moeten leren op school. het is een schande, een absolute schande.

en als u denkt dat ik het hierbij houd, waarde landgenoot, dan denkt u verkeerd.

het is een schande dat anderstaligen die zich in finland vestigen betaald worden (betaald!) om voltijds fins te leren. jawel, de buitenlander krijgt van de staat 700 eurograpjes per maand om fins te leren bij een leerkracht wiens/wier loon betaald wordt door - u raadt het al - de finse belastingsbetaler, pekka met de pet.

erkki rompuynen

hmm, wat ik eigenlijk wou zeggen is het volgende: vandaag zocht ik in de bibliotheek een boek van een schrijver wiens naam met een v begon. maar in de bibliotheek werd de v overgeslaan. het alfabet sprong vrolijk van u naar w. een vijftal minuten later merkte ik dat de schrijfsters met een v en de schrijvers met een w gewoon door elkaar gerangschikt worden.
dat het een schande is.

met het ganse land de lift in

daar lijkt het toch op. en dan heb ik het niet over het spreekwoordelijke 'het gaat steeds beter'. neen, ik heb het over het liftsyndroom. "het liftsyndroom, simon? verklaar je nader."
wel, het liftsyndroom is het feit dat mensen in de lift er alles aan doen om oog- en ander contact met elkaar te vermijden. in de lift kijken we naar onze voeten, lezen we de noodinstructies of hebben we last van een hardnekkig pluisje op onze mouw. nu leiden de finnen meer dan alle andere mensen aan het liftsyndroom. helaas, niet alleen in de lift, maar in het algemeen. finnen zullen er alles aan doen om contact met anderen te vermijden.
daar zal ik u twee voorbeelden van geven.

het eerste vindt plaats in een studielokaal in een helsinkische bibliotheek. een dozijn studenten zit te studeren - ondergetekende zat daar finse woordjes te blokken. niet alleen is het muisstil, in een moment van verstrooiing kijken mijn studiegenoten uit het raam of naar de grond. ter vergelijking, in de studiezaal van de boekentoren wordt er naar elkaar gezucht en met ogen gedraaid. in helsinki niets van dat. een onbekende aankijken voelt al aan als een inbreuk op hun levenssfeer.

het tweede voorbeeld vindt plaats in een overvolle weekendtrein van tampere naar helsinki. schuintegenover ondergetekende ligt een meisje (tussen twintig en dertig jaar met valiezen) languit over drie zitplaatsen te slapen. menig reiziger op de trein vindt geen zitplaats en loopt heen en weer op zoek naar één. niemand tikt het meisje aan, maakt haar wakker, verzoekt haar om haar valiezen op de daarvoorbestemde plek te plaatsen en recht te zitten om zo plaats vrij te maken zodat enkele andere reiziger kunnen zitten. niemand. tot het meisje in de voorsteden van helsinki wakker wordt, zichtbaar een beetje verschiet - wat ik uiteraard niet gezien hoor te hebben, finnen kijken elkaar tenslotte niet aan - zich rechtzet en haar valies op een rek plaatst. de vrijgekomen plaatsen worden vrijwel onmiddelijk ingenomen door andere reizigers.

versta me niet verkeerd. finnen zijn echt ontzettend aardige mensen en een keer het eerste contact gelegd is zullen ze een eind uit hun weg gaan om je te helpen - plaats afstaan, weg wijzen e.d.m. - maar ze lijken er veel voorover te hebben om dat eerste contact te vermijden.

finland, finland, finland, the country where...

dat er geweld nodig is om finland in de aandacht van de internationale pers te brengen is niet zo vreemd. finland is een behoorlijk saai speelgoedlandje. helsinki, de grootstse stad, heeft net vijfhonderdduizend inwoners, geen wolkenkrabbers en weinig wereldschokkende architectuur. 'menselijk leven stopt aan de buitenste ring rond hoofdstedelijke regio' claimen helsinkinaren en echt volledig ongelijk hebben ze ook niet.

neen, als finland al ideeën bij u oproept dan waarschijnlijk de volgende: monty python, rally, uilen op doelpalen, nokia, sauna en voor de designfreak marimekko en ittala. sta mij toe u even toe te lichten hoe de finse vork in de steel zit. dat aan de hand van enkele vergelijkende internationale cijfers.

finland is het armste scandinavische land. het armste scandinavische land dat is zoiets als de rijkste steuntrekkende belg, het valt dus best mee met die armoede in finland. het bnp per inwoner bedraagd volgens de cia 35,300 dollars. dat is net hetzelfde als belgië, minder dan buurlanden zweden en noorwegen, maar meer dan buurland rusland en taalgroepgenoot estland.

het mag dan het armste land van scandinavië zijn. het heeft 's werelds beste onderwijssysteem. volgens het pisa 2006 onderzoek van de oeso (organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling) dat 'science competencies for tomorrow's world' onderzocht scoort het finse onderwijssysteem het beste van de ganse wereld. andere landen met een hoge score waren canada, japan, nieuw-zeeland, hong kong, taiwan en estland. belgië volgde, net als de meeste west-europese landen in de betere middenmoot.

finland scoort achtste op 222 door de cia onderzochte landen voor kindersterfte. slechts drie europese landen scoren beter. zweden, frankrijk en ijsland. belgië staat op de 21ste plaats.
kindersterfte is het aantal kinderen per duizend kinderen dat sterft voor hun vijfde levensjaar. als voornaamste redenen voor kindersterfde noemt unicef armoede, een gebrek aan zuiver drinkwater, geen goede sanitaire voorzieningen, oorlog en ziekte.

op mensenrechtenvlak scoort finland dan weer goed. het was het eerste land in de wereld dat vrouwen het recht gaf om te stemmen en het eerste land waar vrouwen zich kandidaat konden stellen voor een politiek ambt. volgens freedomhouse is het ook het enige europese land dat geen extreemrechtse antimigrantenpartij heeft. daarnaast dient wel gezegd dat actieve euthanasie hier illegaal is en dat het homohuwelijk hier nog niet bestaat.

in de corruptie-index van transparency international duikelde finland dit jaar vier plaatsen naar beneden van de eerste naar de vijfde plaats als gevolg van een schandaal met illegale campagnefinanciering. op diezelfde lijst staat belgië achttiende.

enfin, landgenoot, catch my drift, het is hier zo slecht nog niet.
en wanneer, zoals vandaag, de zon schijnt, het licht weerkaatst op het meer en de bladeren alle kleuren tussen helrood en groen aannemen dan valt finland best wel mee.

xylitol voor een betere wereld

vreest niets langer, waarde landgenoot, er is immers xylitol. xylitol is niet alleen een zege voor uw scrabblewoordwaarde, ook voor uw gezondheid is het een godsgeschenk. xylitol komt uit finland en daar zijn ze reuzetrots op. finnnen houden van finse dingen. een fins huis is gevuld met finse dingen, hun messen zijn hackman, hun scharen firskars, hun borden zijn arabia, hun kopjes ittala, hun frigo is helkama, hun handdoeken finlayson. allemaal 'hyvää suomesta' en 'made in finland'.
en dat houden van geldt dus ook voor xylitol. het werd in de twintigste eeuw ontdekt in finse zilverberkbossen en verovert sindsdien de wereld als een 'veilig zoetmiddel'. en zoals in de wondere wereld van rudolf steiner echinacea goed is voor alles - tegen hoofdpijn, buikpijn, zwakkere momenten, aids, kanker, hoge bloeddruk, lage bloeddruk als anticonceptiemiddel, als vruchtbaarheidsmiddel, etc - zo is xylitol in finland goed voor een hele waslijst aan dingen. Zowat alle kauwgom in finland wordt met xylitol gevoed en dat is goed voor onze tanden. xylitol vecht immers tegen gaatjesmakende bacteriën en voert een nooit aflatende kruistocht tegen tandplak en tandglazuur. dankzij xylitol kan ook onze vriend de osteoporosepatient weer meer vrolijke pasjes huppelen, van xylitol krijg je immer stevigere knoken. ook u, zwangere landgenoot, kan xylitol worden aangeraden. de kans dat je de streptococcus mutans bacterie overdraagt wordt er immers door verkleind. dat alles is bewezen door onderzoeken in de jaren zeventig aan de universiteit van turku. het is slechts een kwestie van tijd vooraleer onderzoekers aantonen dat xylitol vecht tegen de opwarming van de aarde, het terrorisme en bovenal de ziekenhuisbacterie.

lijstjestijd

na enkele weken in finland is het hoog tijd voor een lijstje met vervelende finse dingen. het daaropvolgende lijstje is er dan een met dingen die fijner zijn in finland.

1. het is midden september. midden september is nazomer. nazomer in finland is blij zijn wanneer er t-shirt temperatuur is. ik heb er, denk ik toch, geen probleem mee dat winters streng zijn. bevroren meren en zeeën, een lijntje sneeuw, het maakt me enkel blij. maar nachtelijke vriestemperaturen in september? mutsen in september? handschoenen in september? vorige week flirtte het weer nog met de vijftien graden, vandaag ging het niet hoger dan twaalf. het was zes of zeven graden toen ik deze ochtend op mijn fiets naar het werk kroop. ik heb wilde plannen voor zondag. dan wordt het veertien graden.

2. finse kranten worden voornamelijk in het fins geschreven. dat is heel verveldend. ik moet pas om negen uur op het werk verschijnen. het werk is twee kilometer van mijn bed en met de fiets doe ik daar nauwelijks tien minuten over. iina, mijn middellangetermijnmeisje die naar langetermijn lijkt te neigen, vertrekt om kwart na zeven in de ochtend en dus heb ik 's ochtends ruim de tijd voor koffie en krant en ontbijt. helaas, finse kranten worden voornamelijk in het fins geschreven en computerkrant met koffie en ontbijt is gewoon niet hetzelfde.

3. het idee zwakke weggebruiker is hier niet zo ingeburgerd. waar ik in belgië, zowel wandelend als fietsend, vrolijk gebruik maak van mijn zebrapadvoorrang is dat hier even anders. autorijders zouden hier ook moeten stoppen aan een zebrapad. maar slechts een deel doet dat. fietspaden is nog zoiets. of ze zijn er en dan mag je ze gebruiken. maar meestal moeten fietsers met voetgangers samen op de stoep, zonder duidelijke scheidingslijn. beste landgenoot: rejoice in het zwakkeweggebruikersbeleid van uw vlaamse regering.

4. voorlopig laat ik vier open.

5. de bierprijzen zijn gruwelijk. landgenoot, oh waarde landgenoot, kent u dat gevoel, het is een warme dag geweest, nu is het vier of vijf uur in de namiddag en je hebt niets meer te doen, je zit in de zon en drinkt een frisse hoegaarden/pint. het genot, waarde landgenoot, op dát moment, dat is onbetaalbaar (mastercard is er uiteraard voor al de rest). welnu, waarde landgenoot, dat genot is in finland écht onbetaalbaar. hoegaarden gaat vlotjes tot zeven euro op een terras. een gewoon pintje (33 of 50 cl.) varieert tussen de 3,50 en de 5. en ik heb het moeilijk bij elke slok 70 cent weg te slikken.
gelukkig zijn er weinig warme dagen. dat helpt.

en nu dan het omgekeerde lijstje. goede dingen in finland.

1. in finland is mijn middellangetermijn-, nu naar langetermijn- neigend meisje.

2. naast ons appartement in tampere is er een bos, met echte dieren in. nog naast ons appartement in tampere zijn er metershoge rotsen. ook nog naast ons appartement in tampere is er een meer groter dan een grote oost-vlaamse gemeente (265 vierkante kilometer, ter vergelijking héél gent, met de haven erbij, is 156 vierkante kilometer). het centrum van tampere is nauwelijks twee kilometer ver. dat zijn allemaal fijne dingen.

3. warm water komt hier zomaar uit de kraan. nu denkt u 'dat gebeurt hier ook simon'. maar landgenoot, wat ik bedoel is dat wanneer je in finland de kraan opendraait, of dat nu in een keuken of een badkamer is, er direct warm water uitkomt. dat in tegenstelling tot belgië-ik-draai-de-kraan-open-ga-even-een-ananas-schillen-en-met-een-beetje-geluk-is-er-dan-warm-water. de finnen zeggen daar het volgende over: they can build paris, bruges and a dig bridge under the channel, but they can't get warm water from the tab.

4. het duurde even lang om een kutjob te vinden in finland als het me zou gekost hebben om er in belgie een te vinden. nu maar hopen dat het vinden van een goede job minder lang duurt dan in belgië. de eerlijkheid gebiedt me te vermelden dat ik mijn hart vasthoud

5. last but not least het volgende. dat ik eindelijk verlost ben van het idee dat dorpspolitici op knullige wijze de toekomst verknoeien. ik lees nu met een half oog de belgische politieke strapatsen en het doet me niet zoveel meer. misschien moet ik maar geen fins leren. dan blijf ik denken dat het in finland anders is.

tot daar. het ga u goed. Voi hyvää (denk ik)

opgepast natuur

waarde landgenoot, verstoken als u bent van natuur denkt u misschien af en toe 'goh, woonde ik maar in een land met veel natuur'. vergis u echter niet, waarde landgenoot, de natuur brengt immers vele gevaren met zich mee. en neen, het zijn niet de roofdieren die in finland voor gevaar zorgen. er zijn geen, en ik bedoel echt géén geregistreerde, niet-geprovoceerde aanvallen van wolven op mensen. en in de laatste honderd jaar werd er slechts een fin door een beer gedood. en echt door de beer gedood werd die nu ook weer niet. een jogger kwam tussen een moederbeer en haar babybeertje terecht. de man liep weg en werd achtervolgd door de moederbeer die hem een fikse oplawaai verkocht. door de klap en de daaropvolgende vleeswonde kwam er lucht terecht in de bloedsomloop van de jogger waardoor die stierf.
neen, deze post gaat over verkeersongevallen waarbij de onkunde van het wild om zich aan te passen aan de regels van het verkeer aanleiding geeft tot ongevallen. veel ongevallen. in finland gebeurden er in 2006 maar liefst 1979 auto-ongevallen waarbij een auto en een eland botsten. dat cijfer valt overigens nog best mee, in 2001 waren er niet minder dan 3048 ongevallen met elanden. en zo'n eland is niet zomaar een beest, qua grootte past het ergens tussen een obese paard en een kleine garage. wanneer je middelgrote gezinswagen aan gemiddelde snelheid een eland ramt mag je dus algauw dag zeggen tegen je auto. maar er valt niet alleen blikschade. in 2006 kwamen drie mensen om na een onzachte aanraking met een eland. het jaar daarvoor gaven twaalf mensen de pijp aan maarten na een elandbotsing. denk dus tweemaal na, beste landgenoot, voor u op groen! stemt en natuurgevaar naar ons landje brengt.

bussipysäkki

voorlopig ben ik dus in helsinki. en aangezien ik van de ene plaats naar de andere moet gebruik ik het openbaar vervoer. dat openbaar vervoer is hier 'staat van de kunst'. metro, tram, bus en een regionaal treinnetwerk dat de buitenwijken en voorsteden verbindt met het centrum van de stad. des morgens neemt uw landgenoot de bus naar de taalcursus, een rit van ongeveer vijfentwintig minuten. des middags of des avonds keert hij dan terug uit het centrum met of de bus of de trein. nu moet u weten aan de busstop (bussipysäkki, uitgesproken boessipuusèkki) van uw landgenoot zijn er stoplichten, een speelplaats en een winkel. dat zijn de herkenningspunten waaraan uw landgenoot zijn busstop herkent. de eerste dag van de taalcursus keert uw langenoot welgemutst terug van de taalcursus fins; zijn eerste woordjes fins in zijn hoofd herhalend: olen simon, olen belgialainen, puhun hollantia ja ranskaa, en puhu suomea... na een twintigtal minuten in de bus begint hij door het raam te kijken op zoek naar busstopherkenningspunten. even later heeft hij succes: bomen, een winkel en een speelplaats, maar geen stoplichten. 'neen, dit kan onmogelijk de landgenoot zijn busstop zijn. er zijn geen stoplichten. vreemd', denkt hij, 'het lijkt er erg goed op, maar stoplichten verdwijnen toch niet zo.' uw landgenoot blijft in de bus zitten tot hij vijfhonderd meter verder beseft dat hij te ver is. de volgende stop, een dikke kilometer verder stapt hij af en naar huis. bij zijn stop gekomen blijkt: de stoplichten zijn verdwenen. en zo blijkt, waarde landgenoot, niets is wat het lijkt en het is niet eenvoudig voor een buitenlander in helsinki.